Veel koppels die in relatietherapie komen willen werken aan hun communicatie. Het klinkt simpel: leer communiceren met Ik-boodschappen, vanuit je gevoel, richt je op het gedrag en de effecten van dat gedrag, niet op de persoon…In intieme relaties blijkt dat ‘juist’ communiceren niet zo simpel is, meer nog: een open communicatie is het topje van de ijsberg. Dit is enkel mogelijk wanneer we bewust zijn van wat er in ons omgaat en we onze instinctieve reacties en patronen kunnen reguleren. Helder denken gaat niet wanneer we onder stress staan. Onder communicatieproblemen zit vaak diepe pijn en de angst om een belangrijke verbinding te verliezen, de angst om kwetsbaar te zijn en (nogmaals) gekwetst te worden.

Op momenten van stress of crisis in een relatie lopen we gevoelsmatig groot gevaar. Afhankelijk van onze hechtingsstijl en eerder opgedane ervaringen kunnen we automatisch reageren met kritiek en minachting (aanvallen), defensief gedrag (vechten) of ons terugtrekken, de connectie verbreken (vluchten). Dit laatste gebeurt wanneer de pijn van het verlies van verbinding te overweldigend wordt.

Mensen zijn complexe wezens en hoe graag sommigen onder ons denken rationeel te zijn, we worden gestuurd door complexe biochemische processen in onze hersenen en zenuwstelsel. Emoties zijn letterlijk een uitwendige beweging of expressie van fysiologische opwinding. Hun functie is ons terug in een staat van fysieke en psychologisch evenwicht te brengen. We worden aangetrokken door wat ons instinctief ‘goed’ doet, helpt overleven en we willen onszelf beschermen tegen wat ‘slecht’ voelt, wat onze overleving potentieel in gevaar brengt.

Onze interne staat heeft dus enorme invloed in wat er uitgewisseld wordt tussen partners. Lichaamstaal en – spanning, oogcontact, ademhaling, de intonatie in je stem… non-verbale communicatie speelt een veel grotere rol in de boodschap die we overbrengen dan de woorden die we uitspreken.

Veel koppels komen in therapie om te praten, maar de rol van de therapeut is vaak hen terug te brengen naar een gevoelsmatige verbinding met zichzelf en met elkaar. Kwetsbare openheid is eng wanneer je je bedreigd voelt, maar noodzakelijk om de liefde (terug) te laten stromen. Wanneer koppels in therapie tot die kwetsbare openheid kunnen komen, kan de spanning zich ontladen en volgt er ontspanning.De thema’s die op tafel liggen kunnen moeilijk zijn, hartverscheurend soms maar het is in die open staat van kwetsbaarheid (laat maar komen wat er is bij mezelf en m’n partner…) dat het herstel van verbinding plaatsvindt. Enkel in die open staat kunnen we echt luisteren en communiceren. Mensen doen mekaar pijn, breuken in het contact horen erbij, maar zolang die breuken worden gevolgd door een gevoelsmatig en fysiologische herstel van openheid en verbinding kunnen koppels samen groeien, verdergaan…. zelfs als groei of verdergaan betekent dat er afscheid genomen wordt van de relatie zoals die was.

Dit artikel werd geschreven in november 2019, door Inneke Geerts.